>

Achtergronden

 
3 september 2021

Aanpak via levenswaarden

Het lijkt wel of de heersende publieke opinie is dat de klimaatproblematiek, en in bredere zin de noodzaak tot een meer duurzame economie en levensstijl, op gespannen voet staat met christelijke tradities. Steeds opnieuw lezen en horen wij in de media dat het christendom aan de basis staat van een dominante houding van de mens tegenover de natuur. Sterker nog: dat ze zo heeft bijgedragen aan een kapitalistische en op uitbuiting gebaseerde economie, een niet duurzame levensstijl. 

Zo argumenteerde Esther van Fenema onlangs in Trouw (26 augustus 2021) dat de dominee de uitbuiting van de eerste graaiende multinational, de VOC, ooit legitimeerde en nog steeds instemmend knikt bij antisociaal gedrag van hebzuchtige CEO’s. Er zal ongetwijfeld een kern van waarheid in schuilen, maar het is zeker niet de hele  waarheid. Is dit zogenaamde domineesgedrag werkelijk gebaseerd op de grondslag van christelijke waarden en principes? En is het gerechtvaardigd om op grond van dit soort misstanden niets meer van religieuzen (Esther noemt ze ‘zielenherders’) te verwachten, en al helemaal niet bij het helpen oplossen van de klimaatproblematiek? 
Integendeel. In een ander recent artikel (Trouw, 13 augustus)  vroegen jonge klimaatambassadeurs zich af: ‘Waar blijft de stem van religieuze leiders’? 
Die stem is immens belangrijk. En ze klinkt wel degelijk en sinds lang. Denk maar aan de indrukwekkende encycliek Laudato si’ van Paus Franciscus die al in 2015 het verband legde tussen zorg voor de aarde en zorg voor de armen. Helaas wordt die stem nauwelijks gehoord in de media. 

Als vrijzinnige kerken willen en kunnen wij een toegevoegde waarde in het debat hebben. Een waarde die verder gaat dan Groene Kerk worden. Natuurlijk doet het er toe dat we alles of in ieder geval zoveel mogelijk duurzaam en verantwoord doen (inkopen, energie, Triodos Bank etc.). Maar dat mag voor een kerk en haar leden ondertussen als vanzelfsprekend worden verondersteld. Wij zien onze toegevoegde waarde juist in het onder de aandacht brengen van fundamentele waarden en principes die een meer duurzame levensstijl kunnen bevorderen. Veel van die principes zijn te vinden in de christelijke traditie, maar ook in andere religies of in de poëzie. Wij herkennen ons bijvoorbeeld in de volgende tekst van de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog (uit Broze Aarde, 2020): Hoe kunnen wij zorgen voor de aarde als wij niet zorgen voor elkaar; hoe kunnen wij zorgen voor elkaar als wij niet goed zorgen voor de aarde?

Als vrijzinnigen willen we nadrukkelijk geen moralistisch standpunt innemen over wat wel of niet acceptabel is (zoals wel of niet vliegen, vlees eten etc.). Het gaat ons om het bevragen van onze levenshouding en het bijdragen aan een verandering daarvan. Principes die hierbij aan de orde komen zijn: verantwoordelijkheid nemen voor keuzes, het stellen van grenzen, ruimte geven aan elkaar en ruimte geven aan innerlijke rust, wijsheid vanuit een dieper weten, het handelen vanuit rechtvaardigheid, liefde en verbinding met al het leven (dat wil zeggen het bieden van ruimte aan al het leven). Zonder verdere invulling en oefening zijn dit al snel loze termen. Daarom willen we samen – in de eigen gemeente, met andere mensen en organisaties – onderzoeken en in daden tonen waar deze principes voor staan. En ja, we willen ook van ons laten horen! 

Foto: Markus Spiske


Terug