> dachtergronden.php?nr=41100&stuurdoor

Achtergrond

 
17 juni 2019

Warme deken

Tekst: Kalle Brüsewitz
Foto: Ellie van Setten

Op zoek naar rust in Iona

‘Ik zocht naar een warme deken. Iets van troost en liefde. Er was zoveel gebeurd.’

‘Het was heel lastig om tijd te maken om te rouwen, om warmte te vinden om op terug te vallen. Ik had tijd nodig, rust, een warme deken. Die hoopte ik daar te vinden.’

Vicky van der Linden is 24 als haar moeder overlijdt. Vlak daarna vertrekt ze voor het eerst naar het Schotse eiland Iona, om te zoeken naar rust en een gelegenheid om te rouwen. Nu, zeven jaar later, is ze terug op het eiland om te zoeken naar wat ze toen niet vond.

Met haar moeder heeft ze een hele goede band, ondanks de moeizame thuissituatie. Als enig kind in het gezin – al heeft haar vader kinderen uit een eerder huwelijk – groeit ze op in een klein dorpje in Zeeuws-Vlaanderen. Ze is onderdeel van de Mormoonse kerk, waar haar hele leven zich afspeelt. In Zeeuws-Vlaanderen komt het gezin in aanraking met een doopsgezind domineesechtpaar. Dan wordt alles anders. Vicky stapt uit de beschermde omgeving, iets wat haar niet in dank wordt afgenomen. Ze voelt zich eenzaam en vertrekt naar de andere kant van het land, om los te komen van haar jeugd en van de thuissituatie. Ze gaat in Groningen geschiedenis studeren.

Zelf doen
‘Er was zoveel waar ik in vast zat. Ik moest daar weg. Weg van thuis, het liefst zo ver mogelijk. Ik kon de zorg voor een vader en moeder er niet bij hebben, terwijl ze eigenlijk van mij verwachtten dat ik bij ze bleef.’ De eerste jaren van haar studie gingen redelijk, al bleef er veel op haar pad komen. ‘Ik deed veel dingen voor het eerst, want er mocht zoveel niet bij de Mormonen. Ik wilde alles ontdekken.’ Haar ouders verhuisden naar Holwerd, dichter in de buurt van Groningen, ook met het idee dat Vicky dan vaker bij hen kon zijn. ‘Het werd er niet eenvoudiger op allemaal. Mijn ouders deden een enorm beroep op mij, terwijl ik student was en een eigen leven probeerde op te bouwen.’

In 2012 overleed haar moeder. In de herfst was Vicky voor het eerst op Iona. ‘Het eiland trok me enorm. Ik kende de liederen, ik kende de foto’s van internet en de verhalen van mensen over het eiland. Over de magie, de spiritualiteit, de onbeschrijfelijk schoonheid van de natuur en de thin air. De grens tussen hemel en aarde zou daar dun zijn. Ik zocht een warme deken, want iets moest me op de been houden. Ik had een leuke vriendengroep en een studentenvereniging waar ik heel veel tijd en energie in stak, maar er was niemand die voor mij zorgde. Dat moest ik toch zelf doen.’

Alles eruit
De band met haar vader was nooit echt goed. ‘Toen mijn moeder overleed deed mijn vader een enorm beroep op me. Hij wilde dat ik bij hem kwam wonen en voor hem ging zorgen. Hij had echt geen begrip voor de dingen waar ik mee zat. Om over samen rouwen nog maar te zwijgen. Die eerste keer Iona bracht niet wat ik zocht. Vlak voor de reis ging mijn vader onder het mes, tegen het advies van de artsen en van mij in. Hij kwam in een delirium en ik was de enige die beslissingsbevoegd was. Zat ik in the middle of nowhere elke dag met een arts te bellen. Ik had die reis zo nodig, voor mezelf.’

‘Toch zijn er ook goede momenten geweest. Op een ochtend – slecht geslapen – ben ik in mijn eentje Dun I, het hoogste punt van het eiland, opgelopen. Het was stil, helder, eenzaam. Het was een spirituele ervaring. Even kwam alles eruit. Even had ik een moment van absolute contemplatie en introspectie. De tranen liepen over mijn wangen. Het hield niet meer op.’

Rouw op rouw
Ondertussen liep de studie niet. De stof was machtig interessant, maar het behalen van punten lukte niet. Te veel zorgen, te veel randzaken. In 2014 overleed haar vader. Een zorgtaak minder, maar de problemen stapelden zich op. ‘Mijn vader was een verzamelaar. Hij liet een gigantische hoeveelheid spullen na. Die moest ik allemaal zien op te ruimen. Gelukkig waren er mensen die me hielpen, maar er was nog steeds niemand die echt voor me zorgde. Een tante uit Zeeland heeft vanaf het begin voor mij klaargestaan, maar Zeeland blijft een heel eind weg. Ik heb wel steun aan haar gehad gelukkig.’

‘Ik ben er nu weer. Ik herken veel van het Iona van 2012, maar het is ook heel anders. Ik vond het toen zo fijn dat ik vanuit mijn bed de Abbey in kon waaien. Nu staat er een hek met een codeslot. Maar ik wil een herkansing voor wat ik toen niet vond.’
Vicky zit weer in de rouw. ‘Mijn tante overleed plotseling een paar maanden geleden. Iedereen die iets voor me betekent valt binnen zeven jaar weg, en ik ben pas 31.’

Nieuwe richting
‘De abbey, het strand van Columba, het licht, de thin air. Iets in deze lucht raakt mij diep. Iets aan deze plek kan mij alles geven wat ik wil, maar geeft het toch niet helemaal vol overtuiging. Misschien is het de timing, misschien het moment, misschien is het de situatie. Ik merk wel dat alles veel meer binnenkomt. De overlevingsmodus van de afgelopen jaren is minder geworden. Ik ben tot rust gekomen. Ik heb eindelijk de richting in mijn leven gevonden.’

Sinds een half jaar studeert Vicky theologie. Iets wat ze eigenlijk altijd al wilde. De vieringen in het verzorgingstehuis waar haar vader de laatste maanden voor zijn dood verbleef, wakkerden iets aan. ‘Levensverhalen van mensen en hoe geloof en woorden uit de bijbel daarin een rol spelen, draag ik mijn hele leven al met mij mee. Dat besef kwam tijdens de stiltemeditatie in de abbey. De wind joeg om het eeuwenoude gebouw, de mensen waren stil, de kaarsen flikkerden en de banken kraakten. Verder was er niets. Langzaam werd de koude kerk warm. En toen iedereen zoetjesaan opstond en de kerk verliet, bleef ik zitten. Ik besefte dat het heel mooi is als je dicht bij mensen kunt komen, en zijn. Dat je even een warme deken kunt zijn. Dat wat ik altijd zocht kan ik nu met anderen delen. En dat is dan misschien gewoon mijn warme deken, het vuur dat mij gaande houdt.’

Dit verhaal verscheen eerder in Doopsgezind NL van mei/juni 2019. Klik hier om het nummer te lezen.


Terug