Nieuws

 
 
11 mei 2018

Vertrouwen als startpunt

Johan Tempelaar stopt als hoofdredacteur van Doopsgezind NL. Een afscheidsinterview ziet hij niet zitten: te voorspelbaar. Ook al heeft hij genoeg mooie herinneringen om uit te putten, liever voert hij een goed gesprek over de waarde van het onbekende – een thema dat hem door zijn reizen en ervaringen in het jeugdwerk na aan het hart ligt. Dat gesprek voert hij met Henk van der Leen, die als onderwijsconsulent voor de stichting Edukans als geen ander weet wat verre reizen teweeg kunnen brengen. Johan op zijn beurt is bestuurder van de jonge stichting Menno’s Global Village. Een gesprek over levensbepalende ervaringen.
Tekst Christiaan van Beemen | Fotografie Ramon Philippo

In een Haarlems pannenkoekenhuisje, Hollandser kan bijna niet, vindt de ontmoeting plaats. Toch leidt het gesprek hen al snel naar een andere wereld. Naar een Argentijns terras, waar Johan zeven jaar geleden een ervaring opdeed die zijn denken veranderde. Hij was op wereldreis. Samen met zijn vrouw bezocht hij overzeese projecten van Doopsgezind WereldWerk. Op het programma stonden onder andere een bezoek aan een lokale gevangenis en een oudjaarsviering met verstandelijk gehandicapten.

Moment
Na een lange dag in de brandende zon streken Johan en zijn vrouw neer op een terras, vergezeld door hun contactpersoon Jaap Schiere. Tijd voor een biertje. ‘We zaten bij te komen en praatten na over de projecten die we hadden bezocht. Jaap zei ineens dat hij de drankjes zou declareren bij de organisatie, omdat het moment volgens hem van grote waarde was voor het werk. De penningmeester zou het niet begrijpen, voegde Jaap eraan toe, omdat die zou willen weten wat zo’n drankje dan precies oplevert. En wij begrepen het ook niet.'

‘Dat moment heeft een tijd door mijn hoofd gespookt, totdat het kwartje viel. Als je iets wilt bereiken in je werk kun je aan de ene kant denken als een boekhouder: de plussen en de minnen moeten kloppen, voor elke factuur moet je een goed verhaal hebben. Maar je kunt ook denken: we werken met goede mensen en we vertrouwen erop dat zij kunnen inschatten wanneer iets bijdraagt aan het werkproces. Dat kan dus ook een biertje zijn, en dan met name het waardevolle gesprek dat tijdens zo’n moment van ontspanning plaatsvindt. Vertrouwen is het startpunt.’

Johan vraagt aan Henk of hij iets herkent in zijn verhaal. Henk reist voor Edukans geregeld naar verre bestemmingen, met name in Afrika, samen met Nederlandse docenten en leerlingen. Om lokaal te werken aan beter onderwijs, maar ook om het gezelschap bewust te maken van de grote welvaartsverschillen. Zo biedt de stichting leerlingen en docenten een waardevolle ervaring, die van grote invloed kan zijn op hun ontwikkeling en de prioriteiten die zij stellen in hun verdere leven.

'Het aangrijpende verschil tussen de twee werelden vormt voor Henk een blijvende motivatie om zich in te zetten voor meer mondiale gelijkheid.'

Bewustmaken
‘Heeft het reizen ook jóuw manier van denken veranderd?’, vraagt Johan. ‘Absoluut!’ Henk zegt bijna wekelijks terug te denken aan een moment in Oeganda, waar hij twee weken verbleef met een groep middelbare scholieren en docenten. ‘We hadden veel bijzondere ontmoetingen. In een weeshuis ontmoette ik een tienjarig jongetje dat verbazingwekkend kalm vertelde over zijn traumatische leven en het verlies van zijn ouders. En ik sprak een docent, een man met een hoog kennisniveau en een enorme gedrevenheid om zijn leerlingen iets bij te brengen. Om de dag moest die man zijn lessen vroegtijdig stoppen om zijn land te bewerken, omdat zijn salaris niet toereikend was om zijn gezin te onderhouden. Ik zag die docent met een schop over zijn schouder het klaslokaal verlaten.

Die twee weken waren gevuld met dat soort ontmoetingen. Veelal in scholen, niet meer dan een gammel gebouw met een half schoolbord. ‘Toen kwam ik terug op het vliegveld in Kampala (de hoofdstad van Oeganda, red.). Ik liep het klm-toestel binnen en zag de piloot en stewardessen staan, beleefd glimlachend op een rij. Naast hen een tafel met keurig geordende Nederlandse kranten. Op dat moment schoot ik vol. En nu weer.’ Hij noemt het zijn transitiemoment. Het aangrijpende verschil tussen de twee werelden vormt voor Henk een blijvende motivatie om zich in te zetten voor meer mondiale gelijkheid. Het is voor Johan een herkenbare drijfveer.



Gênant

Johan was achttien toen hij voor het eerst met een vliegtuig op reis ging. Zijn bestemming was Lagos, de hoofdstad van Nigeria. Op sleeptouw met zijn oom en tante, die jaren in dat land hadden gewoond en nu terugkwamen voor een bezoek aan vrienden. En voor de jubileumconferentie van een medicijnen-distributeur, waar zijn oom een hoge functie had gehad. Wat Johan direct opviel in het West-Afrikaanse land waren de grote verschillen met Nederland. De lege schappen in de supermarkt bijvoorbeeld, heel anders dan de keuze uit tien soorten pindakaas die hij thuis gewend was. Maar wat echt indruk op hem maakte was de korte ontmoeting met een vrouwelijke bedelaar op straat. ‘Ik gaf haar wat geld, zo onopvallend mogelijk, zoals ik mijn oom had zien doen. Die vrouw wierp zich voor mij in het stof. Dat voelde zo gênant. Ik was een jongen van achttien, zij een vrouw met kinderen. Omgerekend had ik haareen dubbeltje gegeven. Dat beeld heeft me nooit meer losgelaten.’

Johan is penningmeester bij Menno’s Global Village van waaruit veel tijd, energie en geld wordt geïnvesteerd in jongeren. Een lange-termijn-investering, meer gericht op de (mentale) ontwikkeling van de jongeren dan op concrete resultaten. Het maakt het effect van het werk lastig meetbaar.

'We controleren niet wat ze ermee doen, of het wel of niet iets oplevert vind ik niet zo relevant.'

In beweging
‘Wordt jullie weleens gevraagd wat het werk oplevert?’ wil Johan van Henk weten. ‘Ik ben wat ouder en kan langer terugkijken op mijn werk’, zegt Henk, waarna hij gedecideerd vervolgt: ‘Het levert veel op. Ik zie die koppies terug op reünies, en daar hoor ik dat kinderen van toen na een reis hebben besloten hun studiekeuze te wijzigen. In plaats van rechten zijn ze bijvoorbeeld tropische landbouw gaan studeren, of tropenarts geworden. Bovendien gaat het om meer dan studie- en beroepskeuzes. Soms raken mensen gemotiveerd om zich hier in Nederland in te zetten voor vluchtelingenwerk of voor een politieke partij. Wij denken dat zo’n reis voor maar liefst zeventig procent van de jongeren een levensveranderende ervaring is. Bovendien komt een aantal van hen op plekken terecht waar ze aan knoppen kunnen draaien.’

Dat is wat Johan voor ogen heeft. Het sterkt zijn overtuiging dat een investering zonder vastgelegde doelstelling erg waardevol kan zijn. Nu hij penningmeester is, heeft hij het moment op het Argentijnse terras nog altijd in zijn achterhoofd. ‘We investeren vanuit vertrouwen, zonder kosten-batenanalyse. Jongeren die met onze hulp aan de slag gaan in het buitenland, krijgen van de stichting een envelopje met geld mee waarover geen verantwoording hoeft te worden afgelegd. Bedoeld om een kop koffie of een biertje te kopen als ze iemand ontmoeten waarmee ze door willen praten, of om wat extra’s voor een ander te doen. En als iemand dat geld direct in zijn zak steekt, of er souvenirs van koopt – ook goed. We controleren niet wat ze ermee doen, of het wel of niet iets oplevert vind ik niet zo relevant. Al zou ik het natuurlijk geweldig vinden om ooit terug te horen dat er tijdens zo’n biertje of kop koffie iets groters in beweging is gezet.’


Edukans is een ontwikkelingsorganisatie die zich volledig richt op onderwijs. De stichting werkt aan grote en kleine projecten in ontwikkelingslanden en streeft naar veilige scholen, goed opgeleide docenten, betrokken ouders en passende beroepsopleidingen. | www.edukans.nl

Menno’s Global Village helpt jongeren die voor korte of langere tijd willen werken of studeren in het buitenland, of mee willen op een (project)reis. De stichting biedt financiële ondersteuning en brengt jongeren in contact met een wereldwijd doopsgezind) netwerk. | www.mgv.doopsgezind.nl


Naar het nieuwsoverzicht

  Meer informatie   Facebook   Twitter   ANBI-register
 
  contact maandblad sitemap
  routebeschrijving nieuwsbrief disclaimer
  veelgestelde vragen inloggen  colofon
     
   
  © 2018 Doopsgezind.nl